AMIL Sp. z o.o.

Kalkulator ciąży

... i jesteś pewna

Z menopauzą na Ty

Dlaczego muszę przez to przechodzić?

Menopauza (klimakterium/przekwitanie) to naturalny, nieuchronny etap w życiu każdej kobiety, kiedy to w organizmie zachodzi szereg zmian wywołujących liczne dolegliwości psychiczne i fizyczne utrudniające funkcjonowanie.

Przyczyną pojawiających się zmian jest wygasanie czynności jajników (stopniowo przestają produkować komórki jajowe – stopniowy zanik owulacji) oraz zmniejsza się produkcja hormonów płciowych (estrogenów i progesteronu). Początkowo objawia się to zaburzeniami miesiączki a w końcu jej całkowitym zanikiem.

Menopauza (samoistne ustanie krwawienia miesięcznego) występuje przeważnie miedzy 40 a 55 rokiem życia. Typowe objawy mogą pojawić się nawet kilka lat przed ostatnią miesiączką i zwykle utrzymują się nawet do kilku lat po niej.

Te kilkanaście, lat przed i po ustaniu miesiączki, nazywamy okresem menopauzalnym i możemy podzielić na następujące etapy:

Okres przedmenopauzalny

Okres od 2 do 10 lat przed menopauzą właściwą, w którym następują zmiany stężeń hormonów w organizmie kobiety (podwyższony poziom FSH z powodu niedostatku estrogenu).

Jednocześnie mogą pojawić się inne objawy charakterystyczne dla tego okresu:

  • zmiany długości cyklu,
  • przedłużające się obfite krwawienia,
  • uderzenia gorąca,
  • suchość pochwy,
  • bezsenność,
  • zmiany nastroju, zmęczenie,
  • zaburzenia pamięci,
  • zmniejszone libido.

Menopauza właściwa

Samoistne ustanie krwawienia miesięcznego (poziom FSH pozostaje stale podwyższony).

W tym okresie istnieje ryzyko wystąpienia takich chorób jak:

  • osteoporoza,
  • nadciśnienie,
  • podwyższony poziom cholesterolu,
  • choroby serca.

Okres pomenopauzalny

12 miesięcy od wystąpienia ostatniej miesiączki i trwa do końca życia kobiety. Poziom FSH pozostaje stale podwyższony.

Rola testu menopauzalnego

Z wiekiem poziom hormonów w organizmie kobiety zmienia się: zmniejsza się ilość estrogenu powodując tym samym, na zasadzie sprzężenia zwrotnego, wzrost wydzielania hormonu FSH. Podwyższony poziom hormonu folikulotopowego spowodowany niedostatkiem estrogenu może być pierwszym zwiastunem, że kobieta wchodzi w okres menopauzalny.

Do wykrycia podwyższonego poziomu hormonu FSH służą testy z krwi wykonywane w laboratoriach oraz dostępne od niedawna w aptekach domowe testy menopauzalne. Pozwalają one bardzo wcześnie stwierdzić czy kobieta weszła już w okres menopauzalny. Jest to istotne ze względu na to, że już na bardzo wczesnym etapie można podjąć różnego rodzaju działania mające na celu łagodne przejście przez ten okres i zapobieganie nieodwracalnym następstwom, jakie może spowodować.

Kobieta jest w stanie stwierdzić, że wystąpiła u niej menopauza, kiedy nie miesiączkuje od 12 miesięcy, zwykle jest już za późno, żeby zapobiec spustoszeniu, jakie może wywołać w organizmie.

Jak łagodzić objawy menopauzy

Menopauza nie jest chorobą, a naturalną częścią życia kobiety, nie da się jej uniknąć, a jedynie złagodzić objawy tego trudnego okresu oraz zabezpieczyć przed jej poważnymi następstwami np. osteoporozą.

W łagodzeniu objawów menopauzy pomocna jest:

  • odpowiednia dieta (uboga w tłuszcze, zawierająca dużo owoców, warzyw, zbóż, wapna i witamin),
  • regularne ćwiczenia podnoszące sprawność fizyczną (ruch na świeżym powietrzu),
  • ograniczenia spożywania alkoholu i kofeiny (redukcja wypłukiwania wapnia),
  • ograniczenie bądź całkowite rzucenie palenia (zmniejszenie ryzyka chorób serca i osteoporozy),
  • uniknie stresu,
  • przyjmowanie naturalnych suplementów diety, preparatów homeopatycznych, stosowanie HTZ.

Hormonalna Terapia Zastępcza HTZ

HTZ ma na celu poprawienie jakości życia w trudnym dla kobiety okresie menopauzalnym. Hormony mogą być podawane różnymi drogami:

  • doustnie (tabletki),
  • podskórnie (implanty wszywane pod skórę),
  • przezskórnie (plastry albo żele),
  • donosowo (spraye),
  • dopochwowo (krążki dopochwowe, globulki, kremy),
  • domięśniowo (zastrzyki podawane co 2 tygodnie).

Leczenie hormonalne zaleca się rozpocząć jak najwcześniej, jak tylko pojawią się pierwsze objawy charakterystyczne dla okresu menopauzalnego. Przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu HTZ lekarz prowadzący powinien:

- Zalecić wykonanie niezbędnych badań tj.:

  • oznaczanie hormonów płciowych i tarczycy,
  • cytologia,
  • USG przezpochwowe,
  • mammografia,
  • USG piersi,
  • próby wątrobowe,
  • lipidogram,
  • poziom stężenia cukru we krwi,
  • cholesterol,
  • densytometria kostna (w przypadku bólów kostnych).

- Wyeliminować wszelkie możliwe przeciwwskazania do stosowania HTZ.

Przeciwwskazania do HTZ są bardzo ograniczone, jednak pewne stany chorobowe bezwzględnie wykluczają jej stosowanie:

  • krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej przyczynie,
  • poważne choroby wątroby (marskość, rak, wirusowe zapalenie wątroby),
  • nowotwory (rak piersi, rak trzonu macicy, czerniak, oponiak),
  • niedawno przebyty zawał serca,
  • choroba zakrzepowo-zatorowa w ciągu ostatnich kilku latach,
  • udar mózgu.

Oprócz wymienionych istnieje także szereg przeciwwskazań względnych:

  • zmiany włóknisto - torbielowate piersi,
  • kamica pęcherzyka żółciowego,
  • przewlekłe choroby wątroby,
  • żylaki,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nałogowe palenie (ponad 10-15 papierosów dziennie),
  • jaskra (w zależności od kąta przesączania).

Występowanie tych schorzeń nie wyklucza stosowania HTZ, zawsze jednak wymaga ścisłej współpracy lekarza ginekologa z innym specjalistą prowadzącym leczenie danej choroby. Dopiero po uwzględnieniu tych wszystkich czynników (a także nastawienia pacjentki do tego rodzaju terapii) lekarz ustala sposób, czas trwania prowadzenia terapii hormonalnej itp.

HTZ powinna być zawsze stosowana pod ścisłą kontrolą lekarza, który zleca regularne badania kontrolne.


Metody alternatywne do HTZ

Terapia hormonalna choć obecnie uważana za efektywną nie może być stosowana przez wszystkie kobiety. Poza tym ciągle nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy HTZ jest bezpieczna w 100%, istnieje wiele za i przeciw. Dla kobiet, które obawiają się lub nie mogą przyjmować hormonów, sama natura podsuwa środki, które łagodzą dolegliwości menopauzy.


1) Preparaty roślinne zawierające fitoestrogeny.

Fitoestrogeny to związki pochodzenia roślinnego, działające podobnie do hormonów płciowych. Występują we wszystkich częściach roślin, największą ich ilość można znaleźć w roślinach strączkowych (soja i jej pochodne) oraz pluskwicy groniastej.

Terapia roślinna (FTZ) ma znacznie słabsze działanie w porównaniu z HTZ, doskonale sprawdza się gdy dolegliwości menopauzy są mało uciążliwe, często stosowana jest jako uzupełnienie HTZ, w początkowych okresach menopauzy. Efekty kuracji są odczuwalne po 2-3 miesiącach.

Fitohormonalna terapia zastępcza (FTZ):

  • pomaga zahamować uderzenia gorąca oraz poty nocne,
  • obniża stany depresyjne i łagodzi huśtawkę nastrojów,
  • zapewnia ochronę kościom i sercu,
  • normalizuje gospodarkę lipidową.

W FTZ stosowane są preparaty zawierające wyciąg z Cimcifuga racemosa (pluskwica groniasta) i soi niemodyfikowanej genetycznie.

Choć preparaty roślinne są dostępne w aptekach bez recepty, a przyjmowane w zalecanych dawkach są zwykle dobrze tolerowane, decyzję o rozpoczęciu i przeprowadzeniu kuracji fitohormonalnej należy podjąć tylko po konsultacji z lekarzem ginekologiem. Mimo, że FTZ ma znacznie słabsze działanie w porównaniu z HZT (ale na tyle sile, aby złagodzić dolegliwości), niektóre kobiety nie powinny jej stosować (po przebytym raku piersi czy trzonu macicy, nosicielki genów BRCA).


2) Preparaty homeopatyczne

Metoda leczenia znana i stosowana już w starożytności, opiera się na zasadzie "podobne leczy się podobnym", w której substancje lecznicze podawane są w bardzo małych dawkach i mają pobudzić organizm do samoleczenia.


3) Aromaterapia

Aromaterapia wykorzystuje naturalne olejki eteryczne do złagodzenia rożnych dolegliwości i poprawy ogólnego samopoczucia. Mogą być one używane do inhalacji, masażu, dodawane do kąpieli. Niektóre z nich znalazły zastosowanie do walki z uciążliwymi objawami menopauzy.

  • Olejek geraniowy, skutecznie łagodzi napięcia nerwowe i zmienne stany emocjonalne.
  • Olejek cyprysowy wpływa pozytywnie na bóle menstruacyjne, bezsenność oraz nadmierną potliwość.

4) Akupunktura

Akupunktura polega na nakłuwaniu cienkimi igłami odpowiednich punktów na ciele, służy do redukowania bólu oraz utrzymania równowagi energetycznej organizmu, co zapewnia jego sprawne funkcjonowanie. Polecana jest również kobietom w okresie menopauzalnym.